Digi ABCD voor ukkies

Kinderen van 0 tot en met 6 jaar weten de digitale wereld razendsnel te vinden. Ze swipen zo naar hun favoriete filmpjes en apps. Die vaardigheid maakt ze echter niet mediawijs. Jonge kinderen hebben nog moeite om te begrijpen wat ze op een scherm zien en hebben hun ouders hard nodig om de digitale wereld te ontdekken. Om ouders en opvoeders te ondersteunen bij de mediaopvoeding introduceerde Mediawijzer.net tijdens de Media Ukkie Dagen 2018 het Digi ABCD voor ukkies met concrete tips om je kind te begeleiden in de digitale wereld.

Klik op de afbeelding om het Digi ABCD voor ukkies te downloaden als PDF


letter a

Ik snap het... niet?

Beperkt mediabegrip

Dreumesen, peuters en kleuters hebben moeite te begrijpen wat zij allemaal op een scherm voorbij zien komen. Ze herkennen het verschil tussen ‘echt’ en ‘nep’ nog niet. Daardoor weten ze ook niet wanneer er reclame op het scherm voorbijkomt. Van media zoals boekjes, apps en filmpjes die voor hun leeftijd te ingewikkeld zijn, kunnen jonge kinderen in de war raken en een verkeerd beeld van de werkelijkheid krijgen.

Tip: kies herkenbaar materiaal dat aansluit

Het is voor jonge kinderen makkelijker om media te begrijpen als ze de dingen uit een boekje of op het scherm kunnen herkennen in de echte wereld. Je kunt bijvoorbeeld vertellen dat de buren ook een poes hebben, net als in het filmpje. Kies bij jonge kinderen voor apps en andere media die aantrekkelijk, betrouwbaar en gebruiksvriendelijk zijn en passen bij hun leeftijd. Keuze genoeg!

Tip: veel herhaling is goed

Jonge kinderen houden van herhaling, omdat steeds weer nieuwe media te veel aandacht en energie vragen. Dat zit het leren in de weg. Door herhaling leert je kind de structuur van een verhaal herkennen en zal hij steeds weer nieuwe dingen ontdekken. Dat geeft een gevoel van veiligheid en controle. Ook maakt herhaling het makkelijker dingen te herkennen in de echte wereld, zoals een trein of vlieger. Dus nog een keer? Natuurlijk!

letter b

Het scherm de baas

Strategisch omgaan met media

Van jongs af aan heeft het scherm een grote aantrekkingskracht. Het drukken op knopjes en de kleuren, bewegingen en geluidjes die jonge kinderen daarmee oproepen, stimuleert het beloningssysteem in hun hersenen. Alleen zijn lang niet alle apps en spelletjes die zij leuk vinden goed voor hun ontwikkeling. En jonge kinderen leren het meeste in de echte wereld: hoe dingen ruiken, voelen en bewegen.

Tip: zorg voor een goede balans

Voor de ontwikkeling van je kind is het belangrijk dat hij allerlei ervaringen opdoet in de wereld om hem heen. Hoe ruikt een bloem? Hoe voelt zand tussen je tenen? Hoe kijk je als je boos bent? Om alle indrukken op een dag te verwerken, is het ook belangrijk dat je kind voldoende slaap en rust krijgt. Houd de hoeveelheid schermtijd dus beperkt en zorg voor een goede balans.

Tip: leer je kind dat hij zelf kan stoppen

Het stellen van grenzen aan schermtijd is niet alleen belangrijk om tijd over te houden voor andere dingen. Je kind leert ook dat jij de baas bent over het scherm en niet andersom. Kinderen hebben jouw sturing hierbij hard nodig. Leer je kind dat hij zélf kan stoppen met media. Een kookwekker of alarm op je telefoon helpt jou én je kind de tijd in de gaten te houden. Gaat het wekkertje? Time’s up!

letter c

Vertel eens...

Samen praten over media

Samen praten over media is de beste manier om goed zicht te krijgen op wat je kind al begrijpt en waar je jouw kind kunt ondersteunen. Jonge kinderen kunnen al in hun eigen woorden vertellen wat zij op het scherm zien of wat ze aan het doen zijn. Stimuleer ze daarin.

Tip: laat je kind vertellen

Help je kind met media op weg door te vragen wat je kind ziet. Zo leren jonge kinderen dingen benoemen en te focussen. Ook traint je kind zijn geheugen. Het antwoord hoeft niet per se te kloppen. Het is vooral belangrijk dat je kind in zijn eigen tempo vertelt wat hij ziet. Door emoties in een boek of op een scherm te benoemen, oefent je kind gelijk met empathie. ‘Hoe kijkt de prinses?’, ‘Is zij blij of boos?’ ‘Waarom?’

Tip: stel je kind gerust

Je kind kan bang worden van iets dat op het scherm voorbij is gekomen. Vooral kinderen vanaf vier jaar kunnen hier last van hebben. Voor jonge kinderen is alles echt. Daarom heeft het geen zin te zeggen dat monsters niet bestaan of dat het geen bloed is maar ketchup. Je kunt beter geruststellen en troosten, bijvoorbeeld door een knuffelbeest te geven of een nachtlampje aan te laten.

letter d

Klikken scrollen en swipen...

Gebruik van apparaten

Swipen en scrollen leren kinderen al snel. Zodra de fijne motoriek beter is ontwikkeld, kan je kind ook gericht op iets klikken: een scherm openen of een spel afsluiten. Het goed bedienen van apparaten betekent nog niet dat je kind begrijpt wat hij op het scherm ziet. Om mediawijs te worden is begeleiding door jou als ouder heel belangrijk.

Tip: stel filters in

Filtersoftware en internetfilters helpen voorkomen dat je kind op het scherm ongeschikte dingen tegenkomt. Denk bijvoorbeeld aan een kindvriendelijke browser of de kindvriendelijke modus op YouTube of Google. Gebruikt je kind jouw telefoon of tablet? Kijk naar wat je hebt geïnstalleerd en maak je scherm kindvriendelijk. Vergeet niet een lastig wachtwoord in te stellen, zodat je kind het scherm niet alleen kan gebruiken.

Tip: leer je kind jou erbij te roepen

Het kan gebeuren dat je kind onbedoeld op online plekken terecht komt die ongeschikt zijn. Bijvoorbeeld als je kind bij de buren of bij een vriendje op een scherm speelt zonder internetfilter. Komt je kind iets geks tegen? Leer je kind dan het scherm weg te leggen of weg te draaien en jou of een andere volwassene in de buurt erbij te roepen.

Kijk voor meer praktische tips over mediaopvoeding, online veiligheid en geschikte apps, games en boekjes voor je kind op mediaukkies.nl/tips


De MediaDiamant - wegwijs in mediaopvoeding

Voor het Digi ABCD voor ukkies is het Mediawijsheid Competentiemodel en de MediaDiamant: wegwijs in mediaopvoeding als bron gebruikt. De MediaDiamant is in 2017 ontwikkeld door verschillende Nederlandse experts in mediaopvoeding.

Het model belicht vijf verschillende kanten van mediaopvoeding; het hebben van plezier, het maken van goede afspraken over veiligheid, het kiezen van goede inhoud, samen met media bezig zijn en het vinden van een goede balans.

Bij elke kant worden praktische tips en informatie per leeftijdsgroep gegeven. Vervolgens kunnen deze vijf kanten naar eigen inzicht worden toegepast, afhankelijk van hun opvoedstijl en gezinssituatie.


Bekijk de tips voor 0 t/m 5 jaar